PTSD, czyli zespół stresu pourazowego, to zaburzenie, które może rozwinąć się po doświadczeniu lub byciu świadkiem wydarzenia zagrażającego życiu, zdrowiu albo poczuciu bezpieczeństwa. Może pojawić się po wypadku, przemocy, napaści, wojnie, nagłej stracie, katastrofie, trudnym porodzie, doświadczeniu nadużycia lub innych sytuacjach, które przekroczyły możliwości psychicznego poradzenia sobie w danym momencie.
Nie każda osoba po traumatycznym wydarzeniu rozwija PTSD. Silne emocje, napięcie, płacz, bezsenność czy poczucie zagubienia mogą być naturalną reakcją organizmu na kryzys. Problem pojawia się wtedy, gdy objawy nie mijają, nasilają się albo zaczynają znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie, relacje, pracę, naukę i poczucie bezpieczeństwa.
Najczęstsze objawy PTSD
Jednym z charakterystycznych objawów PTSD jest ponowne przeżywanie traumatycznego wydarzenia. Może ono przyjmować formę natrętnych wspomnień, obrazów, koszmarów sennych albo tzw. flashbacków, czyli poczucia, jakby dana sytuacja działa się ponownie tu i teraz. Osoba z PTSD może reagować silnym lękiem, napięciem lub pobudzeniem na bodźce przypominające traumę, takie jak dźwięk, zapach, miejsce, data, ton głosu albo konkretna sytuacja.
Drugą grupą objawów jest unikanie. Osoba po traumie może unikać rozmów o wydarzeniu, miejsc, ludzi, filmów, wiadomości lub aktywności, które kojarzą się z trudnym doświadczeniem. Czasem unikanie dotyczy także emocji. Pojawia się odcięcie, zobojętnienie, trudność w odczuwaniu radości albo poczucie oddalenia od innych.
PTSD często wiąże się również z nadmiernym pobudzeniem organizmu. Może pojawić się drażliwość, wybuchy złości, problemy ze snem, trudności z koncentracją, wzmożona czujność, napięcie mięśniowe lub łatwe reagowanie przestrachem. Organizm funkcjonuje tak, jakby nadal był w stanie zagrożenia, nawet jeśli realnie niebezpieczeństwo już minęło.
Wiele osób doświadcza także trudnych zmian w myśleniu o sobie, świecie i innych ludziach. Mogą pojawić się przekonania: „to moja wina”, „nie jestem bezpieczny”, „nikomu nie można ufać” albo „już nigdy nie będzie normalnie”. Częste są również poczucie winy, wstyd, smutek, lęk, złość i utrata poczucia sensu.
PTSD a codzienne funkcjonowanie
Zespół stresu pourazowego może wpływać na wiele obszarów życia. Osoba z PTSD może mieć trudność z bliskością, zaufaniem, odpoczynkiem i podejmowaniem codziennych obowiązków. Czasem pojawia się wycofanie z relacji, unikanie pracy lub szkoły, problemy z regulacją emocji albo potrzeba stałej kontroli otoczenia.
Warto pamiętać, że objawy PTSD nie są oznaką słabości. Są reakcją psychiki i układu nerwowego na doświadczenie, które było zbyt trudne, zbyt intensywne lub zbyt zagrażające. To, że ktoś nadal przeżywa skutki traumy, nie oznacza, że „przesadza” albo „powinien już o tym zapomnieć”. Trauma często zostaje zapisana nie tylko w pamięci, ale także w ciele, emocjach i sposobie reagowania na świat.
Leczenie stresu pourazowego
Leczenie PTSD polega przede wszystkim na stopniowym odzyskiwaniu poczucia bezpieczeństwa, zrozumieniu własnych reakcji i pracy nad tym, aby traumatyczne doświadczenie przestało dominować nad codziennym życiem. Ważną formą pomocy jest psychoterapia, która pozwala uporządkować przeżycia, zmniejszyć nasilenie objawów i nauczyć się regulowania emocji oraz napięcia.
Psychoterapia stresu pourazowego przebiega w tempie dostosowanym do możliwości pacjenta. Na początku często koncentruje się na stabilizacji, wzmacnianiu zasobów, pracy z ciałem, emocjami i poczuciem bezpieczeństwa. Dopiero później, jeśli pacjent jest na to gotowy, możliwa jest głębsza praca z traumatycznymi wspomnieniami.
W terapii można uczyć się rozpoznawać wyzwalacze, czyli sytuacje nasilające objawy, oraz szukać sposobów reagowania, które pomagają wrócić do „tu i teraz”. Ważna jest także praca z poczuciem winy, wstydem, złością i przekonaniami, które powstały po traumie.
Kiedy zgłosić się po pomoc?
Warto skorzystać z pomocy specjalisty, jeśli objawy utrzymują się, powracają mimo upływu czasu, prowadzą do unikania codziennych sytuacji, utrudniają sen, relacje, pracę lub naukę. Pomoc jest szczególnie ważna także wtedy, gdy pojawiają się myśli rezygnacyjne, autoagresja, nadużywanie alkoholu lub innych substancji albo poczucie, że trudno samodzielnie poradzić sobie z napięciem.
PTSD można leczyć, a odpowiednie wsparcie pomaga stopniowo odzyskiwać równowagę, większy spokój i wpływ na swoje życie. Proces zdrowienia wymaga czasu, ale nie trzeba przechodzić przez niego samodzielnie.
W Poradni FOCUS można skorzystać z psychoterapii w Gliwicach, Katowicach, a także przez internet. Więcej informacji znajdziesz na stronie: https://poradniafocus.pl/.
Artykuł sponsorowany
